امروزه، تغییرات سریع محیط های سازمانی، سازمان ها را ناچار به ارزیابی مستمر عملکرد خود ساخته است و در این میان، نیروی انسانی به عنوان یکی از حیاتی ترین عوامل بقا و موفقیت شناخته می شود. با این حال، یکی از چالش های اساسی در بسیاری از سازمان های دولتی از جمله شهرداری ها، وجود کارکنانی است که بیش از نیاز سازمان جذب شده اند و نه تنها بهره وری لازم را ندارند، بلکه بار مالی سنگینی بر دوش سازمان تحمیل کرده و انگیزه و عدالت را در میان سایر کارکنان تضعیف می کنند. این پژوهش با هدف طراحی الگوی عوامل مؤثر بر شکل گیری این نیروهای راکد مازادمحور در شهرداری شیراز انجام شده است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر رویکرد کیفی است که با استفاده از روش تحلیل مضمون و به کارگیری نرم افزار MAXQDA انجام شده است. داده های مورد نیاز از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۱ نفر از خبرگان و مدیران منابع انسانی شهرداری شیراز که با روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شده اند، گردآوری گردید. یافته های پژوهش نشان داد که عوامل مؤثر بر شکل گیری منابع انسانی راکد مازادمحور در قالب سه بعد اصلی شامل عوامل سازمانی (شامل هشت مؤلفه: استخدام نامناسب، پاداش و حقوق نامناسب، مدیریت اشتباه، منطبق نبودن شغل و شاغل، بروکراسی ناکارآمد، آموزش ناکافی، نبود فرصت ارتقا و ارزیابی عملکرد اشتباه)، عوامل محیطی (شامل چهار مؤلفه: مشکلات فرهنگ سازمانی، قوانین نادرست، تأثیرات منفی جامعه و مشکلات اقتصادی و امنیت شغلی) و عوامل روانشناختی (شامل پنج مؤلفه: نبود انگیزه، نداشتن مهارت های ارتباطی، احساس و تجربه غلط، رفتارهای مخرب فردی و مهاجرت نیروهای فعال) دسته بندی می شوند. نتایج این پژوهش نشان می دهد که پدیده منابع انسانی راکد مازادمحور، حاصل تعامل پیچیده و نظام مند عوامل سه گانه فوق است و برای کاهش و مدیریت این پدیده، اصلاح نظام جذب و استخدام، بازطراحی نظام پاداش و ارزیابی عملکرد، شفاف سازی قوانین و دستورالعمل ها، تقویت فرهنگ سازمانی مبتنی بر شایستگی، توانمندسازی مدیران و ایجاد برنامه های انگیزشی هدفمند ضروری است. این پژوهش با ارائه الگویی بومی و جامع، بینش های ارزشمندی را برای مدیران منابع انسانی سازمان های دولتی و به ویژه شهرداری ها در جهت شناسایی و مدیریت عوامل ایجادکننده رکود منابع انسانی فراهم می آورد و می تواند گامی مؤثر در جهت بهبود بهره وری و کارایی این سازمان ها محسوب شود.

منابع انسانی راکد مازادمحور شهرداری شیراز تحلیل مضمون.